EN TR

Makale

Türk Hava Kuvvetleri Pilot Eğitimi

Issue 105

Güçlü bir Hava Kuvveti için modern uçak ve mühimmat kadar iyi eğitimli personelde vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Türk Hava Kuvvetleri söz konusu ihtiyacı, NATO ve ABD Hava Kuvvetleri standartlarında uyguladığı Pilot Eğitim Sistemi ile karşılamaktadır. Bu sistemin ilk basamağı Hava Harp Okulu (HHO)’dur. Hava Harp Okulu eğitim-öğretim sürecinde Hava Harbiyeliler akademik ve askeri dersler yanında, Uygulamalı Uçuş Eğitimine de tabi tutulurlar. Bu eğitimle Hava Harbiyeliler uçuşla ilgili bilgi ve becerilerini geliştirirler. Uçuş eğitimi Hava Kuvvetlerinin farklı uçuş birliklerinde uzun yıllar görev yapmış tecrübeli öğretmen pilotlar nezaretinde, Öğrenci Alay Komutanlığı bağlısı *5’inci Filo Komutanlığı’nın planlama ve icrası ile yürütülmektedir. 1’inci sınıfta T-41D ile başlayan özendirici uçuşlar ileriki sınıflarda uçuş eğitimi ile devam eder. Uçuş eğitimine paralel yürütülen filo yer dersleri kapsamında her yıl tekrarlanacak şekilde Harbiyelilere Meteoroloji, Uçuş Fizyolojisi, Kule konuşmaları, GPS kullanımı, Genel Uçuş Planlama ve Haritacılık dersleri verilmektedir. Ayrıca Harbiyeliler yaz dönemlerinde de Yalova Hava Meydan Komutanlığı’nda planör ile uçuş eğitimi almaktadırlar. 

HHO’ndan mezun olan genç Teğmenler ile 15 Temmuz sonrasında ortaya çıkan pilot ihtiyacını gidermek için gerekli şartları karşılayan farklı sınıflardan Subaylar iç kaynak olarak Pilot Adayı Subay olarak İzmir Çiğli’de bulunan 2’nci Ana Jet Üssü’ne uçuş eğitimi almak için giderler. Eğitimler Çiğli ve Kaklıç Meydanlarında konuşlu 5 Filo Komutanlığı’nda yer alan 5 farklı uçak/helikopter tipi ile verilmektedir. Eğitimler iki sınıfa ayrılmaktadır. Bunlar yer eğitimleri ve uçuş eğitimleridir. Yer eğitimleri dört ana başlıkta verilmektedir. Bunlar; Uçak Teknik Eğitimi, Filo Yer Eğitimi, Simülatör Eğitimi ve Akademik Eğitimdir. Pilot adayları uçacakları uçağın teknik bilgilerini öğrenmek üzere Teknik Eğitim Merkezi Amirliği’ne gelirler. 2’nci Ana Jet Üs Komutanlığı’nın envanterinde bulunan SF-260D, KT-1T, T-38M ve CN-235 uçakları ile AS-532 Cougar helikopterlerinin teknik özelikleri ile ilgili bilgiler burada öğretilmektedir. Akademik eğitim toplamda 174 saatlik bir eğitimi kapsamakta ve bu eğitimi Pilot adayları uçuşla beraber almaktadır. Bu akademik dersler Başlangıç Uçuş Eğitimi safhasında 44 saat, Temel Uçuş Eğitimi safhasında 112 saat, Tekâmül Uçuş Eğitimi safhasında ise 18 saat olarak uygulanmaktadır.

Uçuş eğitimi başlamadan önce Pilot adayları “Temel Hayatta Kalma Eğitimi” ve “Fizyolojik Eğitim” alırlar. Hayatta kalma eğitimlerinde harita kullanma, ilk yardım, muhabere, suda hayatta kalma ve telsiz kullanma konularında eğitim almaktadır. Fizyolojik Eğitimle Pilot adaylarına uçuşan hava aracının performansı sonucu ortaya çıkan fizyolojik problemler ile bunlardan korunma yolları öğretilmektedir. Bu sayede insan faktörü nedeniyle meydana gelebilecek uçak kazalarının en aza indirilmesi amaçlanmaktadır.

Tüm bu eğitimleri tamamlayan Pilot adayı 123’üncü Filo Komutanlığı’na katılır. İki haftalık yer derslerini takiben SF-260D uçakları ile Başlangıç Uçuş Eğitimi almaya başlar. Meteorolojik şartlara bağlı olarak 3-4 ay süren eğitimde ilk iki hafta Uçuş Yer Eğitimi (Meteoroloji, Aerodinamik, Uçuş Planlama, Uçuş Fizyolojisi ve Seyrüsefer) dersleri aldıktan sonra 16 sortide yaklaşık 20 saat uçuş gerçekleştiren Pilot adayı son sortisini yalnız yaparak Başlangıç Uçuş Eğitimini tamamlar.

Temel Uçuş Eğitimini almak üzere 122’nci Filo Komutanlığı’na giden Pilot adayları burada KT-1T ile uçuş eğitimine başlamadan önce Uçak Terk Etme Eğiticisi (UTER) dersi alır. KT-1T ve T-38M uçaklarında kullanılan Martin-Baker Mk16 fırlatma sandalyesinin kullanımını öğrenen Pilot adayı uçuş eğitimi öncesi “Bilgisayar Tabanlı Eğitim Sistemi” ile yer derslerini almaya başlar. Tek kişilik odalarda iki bilgisayar ekranında KT-1T uçağı ile ilgili temel bilgiler interaktif şekilde sesli ve görsel olarak verilmektedir. Temel bilgileri alan aday simülatör ile eğitimlere başlar. Simülatör eğitimlerinde 2 adet KT-1T Uçağı Operasyonel Uçuş Eğitim (OFT) Simülatörü, 2 adet KT-1T Uçağı Aletli Uçuş Eğitim (IFT]) Simülatörü ve 2 adet Uçak Eğitim Cihazı (Aircraft Training Device, ATD) kullanılmaktadır. Simülatör ile 35 sorti eğitim alan Pilot adayı KT-1T ile de 69 sorti uçuş gerçekleştirerek Temel Uçuş Eğitimini tamamlar. 6 ila 9 ay süren bu eğitim sonunda Pilot adaylarının önünde ilerideki uçuş kariyerlerini etkileyecek bir seçim vardır. Adaylar Jet, Ulaştırma ve Helikopter Pilotu olarak ayrılırlar. Ulaştırma ve Helikopter Pilotu olacak adaylar 125’inci Eğitim Filo Komutanlığı’na katılır. Ulaştırma Pilotları 6 ay süren ve CN-235-100M uçakları ile 52 sorti ve 18 sorti simülatör uçuşuna müteakip başarılı olanlar C-130B/E, C-160D ve CN-235-100M olarak ayrılmakta. C-160D ve C-130B/E pilotları Harbe Hazırlık Eğitimi için Kayseri 12’nci Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı’na bağlı 221nci ve 222nci Filolara, CN-235 pilotları ise Harbe Hazırlık Eğitimi için Ankara 11’inci Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı’na bağlı 212nci Filo Komutanlığı’na gitmektedir. Helikopter pilot adayları da 6 aylık eğitim süresince 50 sorti uçuş yapmaktalar. Eğitimi başarıyla tamamlayanlar Harbe Hazırlık Eğitimlerine de yine 125’inci Eğitim Filo Komutanlığı’nda devam ederler. Jet Pilotu olarak seçilen adaylar ise 121’inci Filo Komutanlığı’nda Tekâmül Jet Eğitimine başlarlar.

Pilot adayları 6 ay süreyle T-38M uçakları ile 69 sorti uçarlar. Bu uçuşların 12 sortisi yalnız uçuştur. Bu yalnız uçuşlarda bir sortisi pre-solo, dört sortisi contact, dört sortisi temel formasyon, iki sortisi tekâmül formasyonu ve bir sortisi de gece uçuşu şeklindedir. 35 sortide simülatör dersi alan Pilot adayları ihtiyaç halinde simülatör sorti sayısını arttırabilmektedir. Bu eğitimler görerek uçuşa yönelik, geniş görüş açılı bir görsel sisteme ve sadece ön kokpite sahip 2 adet aletli uçuşa yönelik olarak, normal görüş açılı bir görsel sisteme ve ön/arka kokpit yerleşimine sahip T-38M Uçağı Operasyonel Uçuş Eğitim (OFT) Simülatörü, 2 adet T-38M Uçağı Aletli Uçuş Eğitim (IFT]) Simülatörü ve 4 adet Debriefing Sistemi ile yapılmaktadır. T-38M’in intibak süresi daha zorlu geçmektedir. Yüksek sürati (900 km/h ve daha üstü) olan uçağı havada kontrol edip uçurabilmek ve saatte yaklaşık 300 km/h süratle piste yaklaşan uçağı emniyetle indirebilmektedir.

Pilot adayları yaklaşık bir buçuk sene süren zorlu eğitimlerini başarıyla tamamlayarak brövelerini takmaya hak kazanırlar. Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterindeki F-4E/2020, F-16, E-7T ve KC-135R uçaklarına pilot olarak atanırlar. Uçak tipine göre Harbe Hazırlığa Geçiş [HHG] Eğitimi almak için farklı Filolara giderler. F-16 HHG Eğitimi 121’inci Filoda T-38M’ler ile verilmektedir. F-4E/2020 HHG Eğitimi 1’inci Ana Jet Üssü’ndeki 111’inci Filo tarafından verilmektedir. E-7T HHG Eğitimi 131’inci Filo ve Türk Hava Yolları Eğitim Merkezindeki simülatörler ile verilmektedir. KC-135R HHG Eğitimi 10’uncu Tanker Üs Komutanlığı’ndaki 101’inci Tanker Filo tarafından verilmektedir.

Hava Harp Okulu’nda başlayan uçuş kariyerlerine mezuniyetlerinden sonra yaklaşık iki yıllık zorlu bir süreç ile devam eden Pilotlarımızın eğitimi Harbe Hazırlık Eğitimleri ile devam etmektedir. Pilot eğitimi görüleceği üzere uzun ve pahalı bir süreçtir.  Bu süreci kısaltmak ve maliyeti düşürmek için sentetik uçuş olarak kabul edebileceğimiz simülatör eğitimleri önem kazanmaktadır. Türkiye bu konuda diğer ülkelerden şanslı olarak bu simülatörleri Türkiye’de tasarlayıp üretebilmektedir. HAVELSAN bu alanda bir dünya markası haline gelmiştir. Günümüzde envanterde yer alan ya da ileride yer alacak olan muharip uçaklar çok sofistike hale gelmiştir. 5’inci nesil uçakların tamamı tek kişilik olarak üretilmiş ya da üretilecektir. Pilotların bu uçaklara geçişi için simülatörler daha da önem kazanmıştır. Ayrıca bu uçaklar için yeni nesil eğitim uçaklarına da ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaçları karşılamak için başlatılan HürKuş ve HürJet projeleri halen devam etmektedir. 110 yıllık mazisinde eğitim ihtiyacını başta yabancı ülkelerden aldığı eğitim hizmeti ile karşılayan Türk Hava Kuvvetleri artık Başlangıç Eğitiminden Harbe Hazırlık Eğitimine kadar tüm süreci bünyesinde verebilen bir Kuvvete dönüşmüştür. Bu tecrübesi ile müttefik ülkelerin Hava Kuvvetleri’ne eğitim veren konuma gelmiştir.  

Not: T-41 uçuş eğitiminin verildiği 5.Filonun ismi 126. "Serçe" Filo olarak değiştirilmiştir.